ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

ایجاد یک حساب کاربری

پر کردن فیلدهایی که با ستاره (*) نشانه گذاری شده ضروری است.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *

شیر مادر

چرا و چگونه شیرمادر را باید دوشید؟

فصلنامه شیر مادر
(شماره38،37 _ بهار و تابستان 88)


دکتر مجذوبه طاهری: مرکز کشوری ترویج تغذیه با شیرمادر – وزارت بهداشت٬ درمان و آموزش پزشکی

چنانچه شیرخوار از مادر جدا باشد در تمام مدت جدایی شیر باید دوشیده شود تا جریان شیرحفظ و از احتقان پستان جلوگیری شود.
الف) اگر جدایی غیر قابل پیش بینی است:
باید به دفعاتی که شیرخوار شیرمی خورد (هر دو تا سه ساعت برای نوزاد و هر چهار تا پنج ساعت برای شیرخوار بزرگ تر) دوشیده شود تا جریان کافی شیر برقرار بماند.
ب) اگر جدایی قابل پیش بینی است:
زمانی که جراحی یا بازگشت به کار یا تحصیل مورد نظر است باید قبل از زمان غیبت٬ شیر را دوشیده و ذخیره کرد. برای افزودن حجم شیر باید دوشیدن را از یک تا دو هفته قبل از تاریخ مورد پیش بینی افزایش داد.
روش دوشیدن:
روش های موثری برای کمک به شروع و تداوم تولید شیر در خلال جدایی مادر و شیرخوار٬ بیماری مادر یا شیرخوار٬ عدم توان شیرخوار در گرفتن پستان و تولید ناکافی شیر٬ به کار می روند.
الف- دوشیدن با دست:
برای جدایی کوتاه مدت٬ رفع احتقان پستان یا در موارد زخمی بودن نوک پستان مورد استفاده قرار می گیرد.
ب- دوشیدن مکانیکی:
در مواردی که دوشیدن منظم شیر مادر لازم است مثل برگشت مادر به کار٬ بیماری مادر یا شیرخوار٬ از شیردوش ها استفاده می شود.
1) شیر دوش دستی
سه نوع شیر دوش دستی وجود دارد:
الف- نوع پستونی یا سرنگی که برای دوشیدن متناوب٬ وسیله موثر و ساده ای است. این وسیله احتمالاً نمی تواند سبب افزایش شیر شود و یا در صورت جدایی مادر و شیرخوار به حفظ جریان شیر کمک کند. مادرانی که از پمپ دستی استفاده می کنند باید روش استفاده از آن را یاد بگیرند.
ب- پمپ دستی که شیر را می دوشد (squeeze):
برای تخلیه شیرمناسب است ولی بعضی از خانم ها با استفاده طولانی از آن خسته می شوند.
ج- نوع بوق دوچرخه ای:
اصلاً توصیه نمی شود٬ چون تمیز کردن آن بسیار مشکل است و خطر رشد میکروب در آن و آلودگی شیر وجود دارد.
2) شیردوش های برقی که با باطری هم کار می کنند.
معمولاً سبک وزن بوده و فرکانس 2-76 سیکل در دقیقه دارند. عمل مکیدن را با فشار 8 تا 360 میلی متر جیوه انجام می دهند و بعضی از انواع آن قادر به دوشیدن همزمان هر دو پستان  هستند. پمپ شیردوش برقی که به طور اتوماتیک و سیکلیک عمل می کند٬ به دلیل توانایی دوشیدن شیر پسین قادر است شیری با کالری بیشتر فراهم کند.

نگهداری و حفظ پمپ شیر دوش:

الف- روی هم سوار کردن دستگاه: باید یک فرد آگاه روش جدا کردن و سوار کردن پمپ را به خانواده نشان دهد.
ب – تمیز کردن: هر مادری باید وسایل جمع آوری و ذخیره اختصاصی داشته باشد که بعد از هر بار استفاده٬ شیر باقیمانده در آنها را بشوید٬ سپس با آب داغ و صابون تمیز کند و در هوای آزاد خشک کند. استفاده از ماشین ظرفشویی نیز کافی است. جایی که آب آلوده است از آب بطری یا آب جوشیده برای تمیز کردن استفاده شود.
ج- سیستم پمپ کردن دوبله: جدا بودن طولانی مدت مادر و شیرخوار نیاز به پمپی دارد که بتواند همزمان هر دو پستان را تخلیه کند تا در وقت٬ صرفه جویی شده و پرولاکتین بیشتری ترشح و شیر بیشتری تولید شود.
د: انتخاب (یا گذاشتن) مناسب فنجان (قیف) شیر دوش روی پستان:
باید دهانه قیف به اندازه کافی وسیع باشد که وقتی عمل دوشیدن انجام می شود نوک پستان به راحتی داخل و خارج شود و درد نداشته باشد ولی اگر خیلی بزرگ باشد در تخلیه شیر اختلال ایجاد می کند. بعضی از دستگاه ها انواعی دارند که قابل تنظیم است.

روش دوشیدن با دست:
Thumbnail image Thumbnail image
  • دست ها را کامل بشویید.
  • پستان ها را از اطراف به طرف آرئول ماساژ دهید ولی فشار زیاد وارد نکنید و مالش ندهید.
  • قبل از دوشیدن شیر و به مدت پنج دقیقه یک پارچه تمیز که با آب گرم مرطوب شده است روی پستان بگذارید.
  • دست را طوری قرار دهید که شست در بالای پستان و سایر انگشتان زیر پستان و سه سانتی متر از قاعده نوک پستان عقب تر باشند. در این حالت پستان را به طرف قفسه سینه فشار دهید و سپس شست و سایر انگشتان را به طرف هم فشار دهید و به طرف نوک پستان بچرخانید. تمام ناطق آرئول را با جابجا کردن دست بدوشید. دست آزاد را برای ماساژ دادن پستان از قسمت خارجی به طرف نوک پستان به کار ببرید. نوک پستان را فشار ندهید.
  • در روش دوشیدن با دست که بتوان با آن هر دو پستان را به طور کال خالی کرد معمولاً 20 تا 30 دقیقه طول می کشد.
روش دوشیدن شیر با دستگاه شیر دوش
  • قبل از دوشیدن شیر٬ دست ها را بشویید.
  • برای شروع و تداوم تولید شیر برای شیرخواری که بستری است هر چه زودتر که ممکن است شروع کنید و 8 بار در شبانه روز بدوشید. وقتی جریان شیر برقرار شد دفعات دوشیدن را می توانید کاهش دید. برای شرایط دیگر می توان تعداد دفعات دوشیدن را کمتر کرد.
  • 10 دقیقه دوشیدن هر پستان برای تداوم تولید و جریان شیر کافی است.
  • از تکنیک های تن آرامیrelaxation مثل نشستن دریک محیط آرام استفاده کنید. به شیرخوار خود فکر کنید٬ به عکس او نگاه کنید یا در کنار تخت شیرخوار بستری بنشینید. قبل و در خلال دوشیدن٬ پستان را ماساژ دهید.
  • لازم نیست شیرابتدایی دور ریخته شود.
  • هر وسیله جمع آوری شیر برای یک مادر استفاده شود و اگر قرار است توسط فرد دیگری استفاده شود باید استریل گردد. برای استریل کردن از دستورات کارخانه سازنده استفاده کنید.
  • از دستور العمل های تمیز کردن وسیله استفاده کنید.
  • شیر پسین دو تا سه برابر شیر پیشین کالری ایجاد می کند.شیر جمع آوری شده از 5-3 دقیقه اول دوشیدن به عنوان شیر پیشین و بقیه آن به عنوان شیر پسین در نظر گرفته می شود.

ذخیره کردن شیر

شیر را می توان در یخچال یا در ظرف شیشه ای یا پلاستیکی روی یخ نگهداری کرد٬ توصیه می شود شیر در یخچال نگهداری و در عرض دو روز استفاده شود. اگر قرار است شیر به مدت طولانی تر نگهداری شود باید فریز شود.
شیر مادر را باید در مکان خنک و ایمن ذخیره کرد تا نگهداری آن به بهترین نحو صورت گرفته و آلودگی آن به حداقل برسد. عوامل ایمنی بخش موجود در شیر٬ آن را محافظت می کند ولی موقع دوشیدن مقداری از میکروب های پوست وارد شیر می شوند. وقتی شیر در یخچال 4 درجه نگهداری می شود شمارش میکروبی در خلال 6 ساعت کاهش می یابد.

در درجه حرارت اطاق (25 درجه سانتی گراد):

شیر تازه مادر را می توان به مدت 4 ساعت در درجه حرات اطاق نگهداری یا استفاده کرد. در موارد تغذیه مداوم شیرخوار از طریق لوله معده شیر در درجه حرارت اطاق تا 4 ساعت قابل استفاده است.

یخچال (4 درجه سانتی گراد):

چنانچه قرار است در 48 ساعت آینده از شیر دوشیده شده استفاده شود می توان آن را در داخل یخچال قرارداد٬ بدون اینکه تکثیر میکروبی چندانی داشته باشد.

منجمد کردن شیر(20- درجه):

روش ترجیحی ذخیره شیری است که قرار نیست در 24 ساعت آینده مصرف شود. شیری که هر بار دوشیده می شود جداگانه فریز شود. در انجماد٬ بسیاری از خواص تغذیه ای و ایمونولوژیک شیر حفظ    می شود. وقتی درست منجمد شود تا 3 ماه از افزایش اسیدهای چرب و در نتیجه از ترش شدن شیر جلوگیری می شود. نباید شیر را در درب فریزر منجمد کرد و نباید درب فریزر زیاد باز شود. در فریزرهای صنعتی (32- درجه) شیر تا 6 ماه هم ذخیره می شود.
  • ذوب کردن:
  • باید شیر را سریع و با نگهداری زیر شیرآب (داغ نباشد) ذوب کرد. باید به طریق بن ماری آن را ذوب نمود (ظرف شیر را داخل یک قابلمه کوچک پر آب قرار می دهند و قابلمه را روی اجاق گاز می گذارند). شیر منجمد را هیچگاه نباید در میکروویو ذوب نمود. بعد از ذوب شدن کامل می توان تا زمان استفاده٬ آن را در یخچال نگهداری کرد ولی هیچگاه نباید آن را مجدداً منجمد نمود. شیر ذوب شده باید طی 24 ساعت استفاده شود و در صورت عدم مصرف تا این مدت٬ باید دور ریخته شود.
شیر دوشیده شده ای که پس از اتمام تغذیه در ظرف باقی می ماند دوباره استفاده نشود.

ظرف ذخیره کردن شیر

ظرف ها باید درب داشته باشد که چیزی به داخل آن نفوذ نکند. تاریخ دوشیده شدن شیر روی ظرف نوشته شود.
ظروف مورد استفاده سه دسته اند:
  1. ظرف پلاستیکی سخت: که شفاف و سخت بوده و از جنس پلی کربنات هستند٬ بطری های پلاستیکی سخت و frosted از جنس پلی پروپیلن و یا سایر ظروف پلاستیکی برای نگهداری طولانی مدت شیر دوشیده شده استفاده می شوند.
  2. ظروف شیشه ای: برای ذخیره طولانی مدت شیر استفاده می شوند ولی باید دقت کرد که پر نشوند تا پس از منجمد شدن شیر٬ ظرف نشکند.
  3. کیسه های پلاستیکی (پلی اتیلن): ممکن است شکاف داشته و آلوده شوند. مواد مغذی به خصوص چربی و ویتامین های محلول در چربی به جدار آن می چسبد٬ شیر می ریزد٬ این کیسه ها برای محل کار خانم های شاغل که شیر خود را می دوشند و به خانه می برند خوب است. اگر تصمیم به منجمد کردن شیردارند آن را داخل ظروف سخت بریزند.
تمیز کردن ظروف با آب کشیدن آنها٬ به طوری که شیرهای چسبیده جدا شود و سپس شستشو با آب داغ و مایع ظرفشویی و خشک کردن در هوا انجام می شود. ماشین ظرفشویی نیز کفایت می کند.
Thumbnail image Thumbnail image

نماد انجمن

آمار سایت

امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
269
4443
269
32350
49741
439249
595626

امروز: یکشنبه، 22 تیر 1393